شدت آن نزديك شده است و آن‌چنان آشكار شده كه از شدت آن پنهان گشته است . » « 1 » خداوند با علم خويش و تدبيرش نسبت به بندگانش ، به آنان نزديك شده و از جهت حقيقت و صفاتش بر آنان برترى يافته و آثارش براى خردها آشكار و ذاتش از آنان پنهان است . ( مانح كلّ غنيمة ، و فضل ) نيكىها را مىبخشد و سختىها را دور مىكند . خداوند مىفرمايد « خداوند هر رحمتى را كه گشايد هيچ كس نمىتواند آن را از بين ببرد و آن‌چه را دريغ كند ، هيچ كس ديگرى نمىتواند ببخشد و او گرامى و حكيم است . » « 2 » ( أحمده على عواطف كرمه ، و سوابغ نعمه ) نعمت وجود ، قدرت ، ادراك ، دين ، ايمان ، پذيرش توبه ، بخشايش و . . . كه همه آنها شمردنى نيستند و نعمتهاى فراوان ديگرى نيز هستند كه جز براى اندكى از مردم آشكار نيستند . از جمله اين‌كه خداوند براى كسى كه در راهش گام بردارد ، پاداش تعيين كرده است ؛ در حالى كه همه كارها و نيكىها از او است . ( و أو من به أوّلا باديا و أستهديه قريبا هاديا ) « اولا » حال براى ضمير « به » است كه به خداوند باز مىگردد . معناى اين بند چنين است : به خداوند نخستين ايمان دارم كه هيچ نخستى پيش از آن نيست و او كه با آفريده‌هاى شگفت و تدبيرش براى همگان آشكار گشته است . ( أستعينه قاهرا قادرا و أ توكّل عليه كافيا ناصرا ) از خداوند هدايت‌گر و مهربان درخواست هدايت مىكنم و از او در اطاعت از فرمانهايش و رعايت حقوقش

--> ( 1 ) . « قرب فنأى و علا فدنا و ظهر فبطن » خطبه : 195 . ( 2 ) . ما يَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلا مُمْسِكَ لَها وَ ما يُمْسِكْ فَلا مُرْسِلَ لَهُ مِنْ بَعْدِهِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » فاطر / 35 : 2 .